Central Download

Birle?ik Krall?k (?ngiltere, Kuzey ?rlanda, Galler, ?skoçya) halklar?, dün gece yap?lan referandumda Avrupa Birli?i’nden ayr?lma yönünde bir karar verdi. Referandum öncesinde yap?lan neredeyse tüm anketler, referandumdan az farkla da olsa “AB’de kalal?m” karar?n?n ç?kaca?? yönündeydi.[1] Hatta dün gece geç saatlerde aç?klanan Yougov’un sand?k ç?k?? anketleri de, referandum sonucunda % 52-% 48 oranlar?yla AB’de kal?naca??n? gösteriyordu. Ancak sabaha kar?? hiç beklenmeyen oldu ve Britanya halk? % 51,9 oran?nda “AB’ye hay?r” diyerek, Birle?ik Krall?k’?n AB’den ayr? ve egemenli?ini Brüksel’e devretmeyen ba??ms?z bir devlet olmas? yönünde oy kulland?. Seçime kat?l?m % 72,2 oran?nda seyrederken, bu oran, genel seçimlere kat?l?mdan daha yüksek olmas? ba?lam?nda da oldukça dikkat çekici oldu.[2] Herkesin merak etti?i konuya dönersek, peki, ?imdi ne olacak?

Referandum sonras?nda ilk belirtilmesi gereken, halk?n verdi?i “AB’ye hay?r” karar?n?n hemen geçerli olmayaca??d?r. Nitekim Birle?ik Krall?k ve AB aras?ndaki Gümrük Birli?i’nin ve serbest ticaret anla?malar?n?n yeniden düzenlenmesi ve AB ülkelerinde ya?ayan ve çal??an ?ngilizlerin durumu konusuna aç?kl?k getirilmesi, bundan sonra en az 6 ay hatta bir y?ll?k bir çal??may? gerektirecek zorlu bir süreç olacakt?r. Ancak Birle?ik Krall?k’?n elini kolayla?t?racak önemli bir faktör, ülkenin zaten Schengen bölgesine ve avro (euro) para birimine dâhil olmamas?d?r. Bu nedenle, fiili anlamda Brexit, 2017 veya en geç 2018’de rahatl?kla gerçekle?ebilecektir. Ba?bakan David Cameron, referandum sonras?nda Ekim ay?ndaki parti kongresinde istifa edece?ini söylemi? ve Britanya halk?n?n karar?na sayg? duydu?unu belirtmi?tir.[3] Bu durumda, Ekim ay?nda Cameron’?n yerine Muhafazakâr Parti içerisinden yeni bir ismin geçmesi olas? gözükmektedir. Bu isim, Brexit kampanyas?n?n öncülerinden olan eski Londra Belediye Ba?kan? Boris Johnson olabilir. Ancak Muhafazakâr Parti içerisinden Cameron’?n istifa etmemesi yönünde büyük bask? gelirse, Cameron, göreve devam edece?i 3 ayl?k süre içerisinde bu karar?n? gözden geçirebilir. Bu noktada, Cameron konusunda kamuoyundaki genel e?ilimler ve Labour (??çi Partisi) gibi muhalif partilerin tav?rlar? da son derece etkili olacakt?r. Brexit’e en büyük destek veren UKIP lideri Nigel Farage ise, bu karar? “ba??ms?zl?k günü” olarak de?erlendirmi? ve referandum sonucunu kendisi ve partisinin siyasal gelece?i için ustal?kla kullanmaktad?r. Karar?n bir di?er önemli özelli?i ise, henüz sadece bir “tavsiye karar?” niteli?inde olmas? ve geçerli olabilmesi için parlamento karar?n?n gerekmesidir. Dolay?s?yla, egemen olan Avam Kamaras?’nda bu yönde bir karar al?nmadan, Brexit’in gerçekle?mesi mümkün de?ildir.[4] Ancak ?ngiltere gibi demokrasinin çok köklü oldu?u bir ülkede, parlamentonun da referandum sonucuna uygun davranmas? neredeyse kesin gibidir.

Referandum sonuçlar?, Birle?ik Krall?k’?n farkl? bile?enlerinin Avrupa Birli?i konusunda ya?ad??? fikir ayr?l?klar?na da ???k tutmu?tur. Örne?in, ?ngiltere genelinde AB yanl?s? oylar % 46,6 oran?nda kal?rken, bu oran Galler’de % 47,5, Kuzey ?rlanda’da % 55,8 ve ?skoçya’da % 62 oranlar?na kadar yükselmi?tir.[5] Bu durum da, Brexit’e daha çok ?ngilizlerin destek verdi?ini göstermektedir. Bu karar?n ard?ndan, özellikle ?skoçya gibi ba??ms?zl?k e?ilimleri ve AB yanl?l???n?n yüksek oldu?u Birle?ik Krall?k’a ba?l? özerk bölgelerde neler ya?anabilece?ini kestirmek kolay de?ildir. Bu konu, ?skoçya’n?n ba??ms?zl??? için uygun bir f?rsat yaratabilece?i gibi, tam tersine Britanya kimli?i içerisinde ?skoç ayr?l?kç?l???n?n daha da zay?flat?lmas? sonucunu da verebilir. Bu nedenle, ?skoçya’da büyük a??rl??? olan ayr?l?kç? ?skoç Ulusal Partisi’nin (SNP) alaca?? kararlar ve geli?tirece?i politikalar, bundan sonra ?skoçya ve Birle?ik Krall?k için çok önemli olacakt?r.

Brexit referandumu haritas? (maviler ço?unlukla “AB’ye hay?r”, sar?lar ço?unlukla “AB’ye evet” yönünde oy veren bölgeler[6]

Karar?n etkilerinin hemen hissedildi?i alan ise piyasalar oldu. Karar?n ard?ndan sterlin (pound), dolar (% 3,3 oran?nda) ve avro (% 7 oran?nda) kar??s?nda en büyük de?er kayb?n? ya?arken, Londra Borsas? da güne yüzde 7 oran?nda de?er kayb?yla ba?lad?.[7] Bu durum, 1985 y?l?ndan beri borsan?n en büyük de?er kayb? olarak dikkat çekti.[8] Referandum sonucu Asya piyasalar?n? da etkilerken, Japon Nikkei Borsas? da yüzde 8 oran?nda önemli bir dü?ü? ya?ad?. Elbette, bunlar? karar?n yaratt??? ilk ?ok dalgas? kapsam?nda de?erlendirmek gerekiyor. Ancak borsa ve döviz kurunda ya?anan sorunlar?n devam etmesi, elbette Muhafazakâr Parti iktidar?n?n gelece?i aç?s?ndan da önemli bir sorun te?kil edecek ve ??çi Partisi, ?skoç Ulusal Partisi (SNP) ve UKIP gibi muhalif partilerin oy oranlar?n? artt?rabilecektir. ?ngiltere Merkez Bankas? guvernörü Mark Carney ise, ?ngiliz Merkez Bankas? ve ?ngiliz bankalar?n?n karara haz?rl?kl? oldu?unu aç?klam?? ve piyasalara s?cak para (likidite) ak???n?n sa?lanaca?? taahhüdünü verilmi?tir.       

Bu noktada, Brexit karar?n?n yaln?zca Birle?ik Krall?k için de?il, Avrupa Birli?i için de birli?i temelden sarsabilecek önemli bir dönüm noktas? oldu?u belirtilmelidir. Zira birçok aç?dan halen Avrupa’n?n lider ülkelerinden olan ?ngilizlerin bu karar?, di?er Avrupa halklar?n? da kolayl?kla etkileyebilecektir. Zira Avrupa kar??tl??? ya da ?üphecili?i (euroscepticism) zaten hâlihaz?rda Avrupa’n?n yükselen ideolojik e?ilimi durumundad?r. Nitekim ?ngiliz halk?n? kutlayan Marine Le Pen (Fransa) ve Geert Wilders (Hollanda) gibi Avrupal? a??r? sa? liderler, bu karar? sevinçle kar??lam?? ve kendi ülkelerinde de benzer bir geli?me olmas? yönünde görü? belirtmektedirler.[9] AB yanl?s? çevrelerde ise, bu karar üzüntüyle kar??lanm?? ve gelecek konusunda endi?eler do?urmu?tur.[10] Bu karar, AB’nin güvenilirli?i ve gelece?i konusunda ciddi anlamda soru i?aretlerinin do?mas?na neden olacak ve muhtemelen AB kar??t? partilerin k?ta Avrupas?’ndaki yükselme trendini devam ettirecektir.[11] Ancak Britanya’n?n birlikten ayr?lmas?, Alman-Frans?z eksenindeki federalist güçleri belki de memnun edecektir. Zira zaten tam anlam?yla bir birli?e (ever closer union) en ba??ndan beri kar?? olan Birle?ik Krall?k’?n gidi?inin ard?ndan, belki de Avrupa Birli?i’nin kalan üyeleriyle tam anlam?yla federal bir yap?ya dönü?mesi mümkün olabilir.

Referandum sonucu, kan?mca Britanya ve dünya siyasetine dair baz? önemli mesajlar da vermi?tir. Bunlar ?öyle özetlenebilir;

?ngiltere ve Avrupa’da geli?meleri yak?ndan takip etmeye devam edece?iz.

Yrd. Doç. Dr. Ozan ÖRMEC? 

[1] http://www.nytimes.com/2016/06/25/world/europe/britain-brexit-european-union-referendum.html.

[2] http://www.bbc.com/news/uk-politics-eu-referendum-36420148.

[3] http://www.bbc.com/news/uk-politics-36615028.

[4] http://www.theguardian.com/politics/2016/jun/23/eu-referendum-legally-binding-brexit-lisbon-cameron-sovereign-parliament.

[5] http://www.bbc.com/news/politics/eu_referendum/results.

[6] http://www.bbc.com/news/uk-politics-36616028.

[7] http://www.bbc.com/news/business-36611512.

[8] http://www.lemonde.fr/referendum-sur-le-brexit/article/2016/06/24/l-inquietude-des-marches-financiers-apres-le-brexit_4957043_4872498.html.

[9] http://www.bbc.com/news/world-europe-36615879.

[10] http://www.bbc.com/news/uk-politics-eu-referendum-36614643.

[11] http://www.nytimes.com/2016/06/25/world/europe/britain-brexit-european-union-referendum.html.

23 Haziran 2016 tarihinde yap?lan halk oylamas? sonucunda yüzde 52’ye yüzde 48 oranla Avrupa Birli?i’nden ayr?lma (Brexit) yanl?lar?n?n galip geldi?i Birle?ik Krall?k’ta, yeni Ba?bakan Theresa May önderli?inde ve Birle?ik Krall?k?n Brexit sürecini yönetmek amac?yla kurulan Muhafazakar Parti kabinesi görevine dün ba?lad?. Referandumdan ç?kan beklenmedik ayr?l?k karar? neticesinde istifa etmek zorunda kalan David Cameron, koltu?unu önceki ?ç ??leri Bakan? ve unutulmaz Britanya Ba?bakan? “Demir Leydi” Margaret Thatcher’a benzetilen May’a devretmek zorunda kal?rken, kabinenin önemli Bakanl?klar?nda da kayda de?er de?i?imler ya?and?.[1] Bu yaz?da, Birle?ik Krall?k’ta Brexit referandumu ard?ndan ya?anan geli?meleri özetlemeye ve yorumlamaya çal??aca??m.

Dün Kraliçe ?kinci Elizabeth’le görü?mesi sonras?nda hükümeti kurma görevini devralan ve yeni kabinesini k?sa bir süre içerisinde ilan eden Theresa May[2], 1956 do?umlu deneyimli bir politikac?. Maidenhead seçim bölgesinden 1997 y?l?ndan beri Muhafazakâr Parti milletvekili olan May, 2010 y?l?ndan beri ?ç ??leri Bakan? olarak görev yap?yordu. Yakla??k 6 y?ll?k görev süresiyle, ??çi Partili James Chuter Ede’den beri, yakla??k 60 y?ld?r Birle?ik Krall?k’ta en uzun süre ?ç ??leri Bakan? olarak ofiste kalan siyasetçi olan May[3], göç[4], internet özgürlükleri[5], suçla mücadele ve AB ile ili?kiler gibi birçok kat?da kat? fikirlere sahip olmas?na kar??n, e?cinsel evliliklerine verdi?i destekle daha önce dünya bas?n?nda dikkat çekmi?ti.[6] Görevi devrald?ktan sonra yapt??? ilk konu?mada, ayr?cal?kl? az?nl??a ve e?itsizliklere kar?? mücadele edece?ini söyleyen May, daha iyi bir Britanya kurma sözü vererek halka umut a??lamaya çal??t?.[7] May’in bu yapt??? elbette çok do?ru; zira Brexit karar? ard?ndan piyasalarda ya?anan olumsuz geli?meler ve pound’un de?er kayb? ya?amas?, Birle?ik Krall?k’ta son birkaç haftad?r halkta olumsuz bir havan?n do?mas?na yol açm??t?. ?skoçya ve Kuzey ?rlanda’dan gelen tehditler ve ayr?l?k sinyalleri de, bu olumsuz havay? daha da karamsar hale getiriyordu. Ancak May, dün yapt??? konu?mayla moralleri düzeltmeye çal??t?. May’in Ba?bakan olarak göreve ba?lamas?n? de?erlendiren Brookings Enstitüsü’nden Richard V. Reeves, onun (1) tecrübesi, (2) esnekli?i, (3) modernle?tirici içgüdüleri, (4) Brexit sürecinde AB’de kal?nmas?n? savunmas? ve AB yanl?lar?nca da dü?man olarak görülmemesi, (5) istikrar yanl?s? olmas? ve erken seçim istememesi, (6) Birle?ik Krall?k tarihinin ikinci kad?n Ba?bakan? ve dünyada az say?daki kad?n liderlerden biri olmas? ve (7) bir devlet okulundan yeti?mi? olmas? sebebiyle önceki Ba?bakan David Cameron’?n aksine aristokrat bir görüntü çizmemesini, en önemli avantajlar? olarak belirtiyor. Ancak bunlar, somut ba?ar?larla desteklenmeden hiçbir anlam ifade etmeyen daha ziyade imaja dayal? unsurlar. Zira May’in, ekonomi, iç politika ve d?? politikada ba?ar?l? bir performans göstermesi ve reel kazan?mlar elde etmesi gerekiyor. 

May’in D?? ??leri Bakanl???na eski Londra Belediye Ba?kan? ve Brexit’in en hararetli savunucular?ndan Boris Johnson’? atamas? ise[8], halka ve dünyaya önemli bir mesaj olarak okunmal?. Brexit sürecinde “hay?r” oyu verilmesi için en çok çaba gösteren Muhafazakâr Partili politikac? olan Johnson, asl?nda Ba?bakanl?k için de favori isimlerden birisi olarak gösteriliyordu. Ancak Ba?bakanl??a uygun olmad???n? söyleyerek liderlik yar???ndan çekilen Johnson, May taraf?ndan adeta ödüllendirilerek yeni kabinede D?? ??leri Bakan? yap?ld?. Johnson, k?sa bir süre önce eski Ba?bakanlardan Winston Churchill hakk?nda yazd??? kitapla gündeme gelen ve Birle?ik Krall?k’?n AB’ye dü?man olmadan kendi tarihsel imparatorluk miras?na dayal? ba??ms?z bir d?? politika ve ekonomi politikas? uygulamas? gerekti?ini söyleyen bir siyasetçi ve bu süreç için de çok do?ru bir seçim olarak gözüküyor. May’in D?? ??leri Bakanl???na Johnson’? atamas?, Brexit’in sürecinin geri dönülemez oldu?unu ve art?k Birle?ik Krall?k’?n tüm planlar?n? yeni döneme göre yapt???n? gösteriyor.

Theresa May kabinesinde Brexit sürecini yönetmek için AB Bakanl???na atanan ki?i ise, 1948 do?umlu deneyimli ?ngiliz muhafazakâr siyasetçi David Davis oldu. Davis, elbette Ba?bakan May ve D?? ??leri Bakan? Johnson’la koordinasyon halinde, bu süreci ?ekillendiren isim olacak. Davis’in sorumlulu?u büyük; çünkü Birle?ik Krall?k’?n AB ile kuraca?? yeni ili?kinin biçimini ve parametrelerini belirlemek kolay bir i? olmayacakt?r. Hayat?n neredeyse tüm alan?n? kapsayan AB standartlar? ve kurallar?, her ne kadar Britanya hiçbir zaman Schengen alan? üyeli?i ve ortak para birimi avronun kullan?m?na geçmese de, y?llard?r uygulanan baz? politikalar?n rafa kald?r?lmas? anlam?na gelecektir. Birle?ik Krall?k’?n serbest ticaret için çok gerekli olan Gümrük Birli?i anla?mas?n? toptan m?, yoksa tüm üye ülkelerle ayr? ayr? m? imzalayaca??, Avrupa’da ya?ayan ve çal??an ?ngilizler ile Birle?ik Krall?k’ta ya?ayan AB vatanda?lar?n?n ko?ullar?n?n nas?l düzenlenece?i ve daha birçok siyasal, ekonomik ve sosyal konu, Davis’in iyi yönetmesi gereken zor pazarl?klara sahne olacakt?r. Brexit sürecine en ba??ndan beri destek veren Davis, 50. maddenin hemen i?letilerek Brexit sürecinin h?zl? bir ?ekilde sonland?r?lmas?n? istedi?ini söylüyor.[9] Ancak en h?zl? durumda bile, bu sürecin bir y?ldan önce tamamlanmas? zor gözüküyor. Daha önemlisi, bu sürecin AB ile Birle?ik Krall?k aras?nda dostane bir ?ekilde yönetilmesinin çok gerekli olmas?. Çünkü Brexit karar? ard?ndan bunu AB projesine ihanet olarak gören baz? Avrupal? siyasetçiler, Birle?ik Krall?k aleyhine ad?mlar at?lmas?n? savunuyor ve halk?n karar?na sayg? göstermiyorlar. Dolay?s?yla, Davis’in i?i hiç de kolay olmayacak.

There May’in yeni kurdu?u kabinesinde, daha önce Savunma Bakan? ve son olarak da D?? ??leri Bakan? olarak görev yapan Philip Hammond, George Osborne’un yerine Maliye Bakan? olarak atand?. Hammond, deneyimiyle bu görevinden üstesinden rahatl?kla gelebilecek bir isim. Daha çok David Cameron’a yak?n bir isim olarak bilinen Osborne ise, bir aralar parti liderli?i için de ismi geçmesine kar??n, Bakanl?k ve belki de Genel Ba?kanl?k için mücadele etmeyi May’in liderli?i sonras?na ertelemek zorunda kalacak. May’in kabinesindeki kad?n Bakanlar da dikkat çekti. Örne?in, Amber Rudd, May’den bo?alan koltu?a oturarak yeni ?ç ??leri Bakan? oldu.[10] Justine Greening ise, Uluslararas? Geli?me Bakan? olarak görevine devam edecek. Ayr?ca Michael Fallon Savunma Bakan? olarak konumunu korudu ve Liam Fox Uluslararas? Ticaret Bakanl???na atand?.

Peki, May’in önündeki zorluklar neler olacakt?r? Elbette, Brexit süreci bu zorluklar?n en büyü?ü ve en acil olan?d?r. May, her ne kadar kendisi AB’de kal?nmas?n? savunmu? olsa da, Brexit sürecini en iyi ?ekilde yönetmek ve Britanya halk?na gelecek ad?na en iyi ko?ullar? sunmak zorundad?r. Ekonomi, di?er en önemli gündem maddesi olacakt?r. Birle?ik Krall?k’?n Ba?bakan Cameron döneminde oldu?u gibi ekonomik büyümeye ve yeni i? imkânlar? yaratmaya ihtiyac? vard?r. Gelir e?itsizliklerinin azalt?lmas? ve sosyoekonomik sorunlar?n çözülmesine, bu yeni dönemde, Cameron dönemine k?yasla daha fazla önem verilmelidir. Ayr?ca Londra’n?n dünya finans merkezi konumunu koruyabilmesi de son derece hayati bir meseledir. Bunlar d???nda, ?skoçya ve Kuzey ?rlanda’daki ayr?l?kç? ak?mlar konusunda ne yap?laca??, May için çok önemli bir s?nav olacakt?r. ?skoçya’da giderek güçlenen ayr?l?kç? ak?m, ?imdilerde AB’den ayr?lma karar? al?nmas?n? da f?rsat bilerek yeni bir ba??ms?zl?k referandumu düzenlemek istemektedir. Birle?ik Krall?k hükümetinin buna izin verip vermeyece?i ise bilinmemektedir. Her ne kadar, daha iki y?l kadar önce yap?lan referandumda ayr?lma karar? ?skoç halk?nca reddedilse de, ?imdi AB’den ayr?lma durumu nedeniyle "evet" oyu ?skoçlarda daha a??r basabilir. Bu ise, Birle?ik Krall?k’?n küçülmesi anlam?na gelecektir. ?skoçya ve Kuzey ?rlanda konular?nda sorunlar?n? çözmesi durumunda ise, Birle?ik Krall?k, d?? politikada daha aktif ve AB’den farkl? aray??lara yelken açabilir. Bu; Ortado?u’da ABD ile ortak olarak daha aktif ve sert güç unsurlar?n? da devreye sokan ?ahin bir siyasi çizgi, ya da Asya’da ekonomi temelli ve Çin ve Hindistan ba?ta olmak üzere bölge ülkelerini merkeze alan liberal bir görünüm arz edebilir. Ancak bunlar? uygulamaya sokmak için, öncelikle iç sorunlar?n çözülmesi ve halka umut a??lanmas? gerekmektedir. Ayr?ca son y?llarda Birle?ik Krall?kta AB yanl?s? politikalar d???nda hiçbir politika üretemez hale gelen anamuhalefet ?ngiliz ??çi Partisinin yeni döneme uygun hale getirilmesi de, her ne kadar bu konu May hükümetinin görevi olmasa da, ülkede yeni dönemde önemli bir siyasi mesele haline gelecektir. Labour?n AB yanl?s? çizgide kal?p kalmayaca??, Jeremy Corbynnin liderli?e devam edip etmeyece?i ve partinin yeni dönemde di?er konularda nas?l bir politika izleyece?i, ku?kusuz hükümetin performans? kadar önemli bir konu olacakt?r. Zira Muhafazakar Partinin alternatifi halen sadece ??çi Partisidir.

Son olarak, Brexit sonras? Birle?ik Krall?k’a dair baz? aç?klamalar yapmakta fayda var. Birle?ik Krall?k’?n AB’den ayr?lmas?n? a??r? sa? ve ?rkç?l?kla ba?da?t?ran birçok görü? ve haber, asl?nda bu ülkenin kendi içerisinde AB kadar ço?ulcu olan yap?s?n? görmezden gelmektedir. Bugün ?ngiltere ba?ta olmak üzere Birle?ik Krall?k’? olu?turan tüm ülkelerde (?skoçya, Galler, Kuzey ?rlanda), zaten hâlihaz?rda önemli oranda eski ?ngiliz kolonisi ülkelerden gelen -farkl? ?rk ve dinlerden- göçmen nüfus bar?nmaktad?r. Elbette AB’den ayr?lma karar?n?n do?rulu?u veya yanl??l???n?, Birle?ik Krall?k’?n ekonomik ve siyasi performans? zaman içerisinde gösterecektir. Ayr?ca Brexit yanl?s? gruplar içerisinde de, hakikaten az?msanmayacak ölçüde ?rkç? ve a??r? sa?c? ki?iler vard?r. Ancak temelde bir d?? politika tercihi ve egemenlik meselesi olan bu konuyu otomatik olarak ?rkç?l?kla ba?da?t?rmak, kan?mca son derece önyarg?l?d?r. Zira unutulmamal?d?r ki, bugün Birle?ik Krall?k’ta Londra Belediye Ba?kan? seçilen ki?i, Pakistan as?ll? bir Müslüman olan Sad?k Han’d?r. Oysa AB üyesi birçok ülkede, bu gibi ?eyler henüz hayal bile edilemez durumdad?r. Dolay?s?yla, ço?ulculu?u salt AB üyeli?i ile s?n?rland?rmak son derece hatal? bir yakla??md?r. Ayr?ca, son dönemde AB’den gelen sinyaller, bu birlik içerisindeki ço?ulcu yap?n?n yak?n gelecekte giderek daha da azalaca?? yönündedir. ?imdilik daha çok Türkiye’nin üyelik sürecine ve Suriyeli göçmenlere yönelen bu ?rkç? tepkiler, zamanla Arap ve Afrika kökenli nüfus ba?ta olmak üzere tüm göçmen nüfusa ve genel olarak tüm Müslümanlara da dönebilir. Bu nedenle, Birle?ik Krall?k’?n bu tarihi karar?n? uzun bir dönem içerisinde gözlemlemek ve de?erlendirmek gerekir.

Yrd. Doç. Dr. Ozan ÖRMEC?

[1] De?i?ikliklere buradan bak?labilir; https://www.gov.uk/government/collections/ministerial-appointments-july-2016.

[2] http://www.bbc.com/news/uk-politics-36788782.

[3] https://next.ft.com/content/896aaa54-12bf-11e4-93a5-00144feabdc0.

[4] http://www.dailymail.co.uk/news/article-3126535/EU-ministers-hold-emergency-talks-Mediterranean-migrant-surge-Theresa-admits-crisis-reached-UK-border.html.

[5] http://www.theguardian.com/world/2015/nov/04/theresa-may-surveillance-measures-edward-snowden.

[6] http://www.pinknews.co.uk/2012/05/24/breaking-news-home-secretary-theresa-may-comes-out4marriage/.

[7] http://www.independent.co.uk/news/uk/politics/theresa-may-prime-minister-speech-david-cameron-downing-street-a7135231.html.

[8] http://www.bbc.com/news/uk-politics-36789972.

[9] http://www.reuters.com/article/uk-britain-eu-davis-factbox-idUKKCN0ZT2K0.

[10] http://www.telegraph.co.uk/news/0/who-is-in-new-prime-minister-theresa-mays-cabinet/.